Rhetorica

De kleine Johannes paart de hoogst dichterlijke vorm met de diepst wijsgerige gedachte. Het is geen filosofie die uit schetterende, zinledige woorden bestaat, maar een volledig stelsel, de handhaving van het spiritualisme, van het bestaan der stoffelijke en bovenzinnelijke wereld, tegen het idealisme en materialisme.

De kleine Johannes is, en dit blijkt het voorrecht van onsterfelijke creativiteit, niet alleen de uitdrukking van de mensheid  maar ook en hoofdzakelijk van zijn tijd: hier de ontkenning van God en onsterfelijkheid, ginds het Credo; hier weldadigheid, daar eigenbaat; vooruitgang der wetenschap maar onvoldaanheid van het hart; allerhande godsdienstige gezindheden maar tevens twijfelzucht. Dit laatste wordt ook bewaarheid bij de rationalist Van Eeden, want men is niet straffeloos een kind der 19e eeuw.

Het is tevens een doordacht, gezond en geestverheffend boek; doordacht, want alle bijzonderheden hebben hun reden van bestaan en zijn als zoveel schakels, zonder welke het geheel niet samenhangt; gezond, want het verzoent ons met het leven en met de mensen; hartverheffend, want het is een oproep ten bate van het ideaal, van al het ware, goede, schone en edele.

Het is weliswaar geen lijvig boek, maar het geeft meer te genieten en te denken dan de uitgegeven plus nagelaten werken van een hele zooi schrijvers, waarvan er dertig in een dozijn gaan, en waaraan onze letterkunde zo rijk is. Ten slotte nog een woord. Hoe vaak heeft men niet uitgezien naar de dichter, die onze eeuw met al haar stromingen en verzuchtingen in een grootse synthese zou veraanschouwelijken. Welnu, Mijne Heren, die feniks is ons verrezen!


 

De kleine Johannes door Frederik van Eeden. 
Lezing door de heer L. Simons.

Volgens het studieprogramma van de Koninklijke Athenaea moet de leraar in de Nederlandse letteren de leerlingen der Rhetorica op de hoogte brengen van de voornaamste letterkundige voortbrengselen van den tegenwoordige tijd. 

 
Make a Free Website with Yola.